Recht op respect en veiligheid

Iedereen verdient het om zichzelf te kunnen zijn zonder oordeel of uitsluiting. Toch ervaren veel LHBTI+ personen nog steeds discriminatie. Dat kan zichtbaar zijn, zoals beledigingen of buitensluiting, maar ook subtiel: iemand die expres de verkeerde naam of voornaamwoorden gebruikt, een opmerking of ‘grapje’ maakt, of een organisatie die geen ruimte biedt aan diversiteit.

Discriminatie doet veel met je

Discriminatie raakt niet alleen wie je bent, maar ook je gevoel van veiligheid en eigenwaarde. Het kan zorgen voor stress, somberheid of dat je plekken gaat vermijden waar je je anders wél thuis zou voelen.

In de Nederlandse Grondwet (artikel 1) staat dat iedereen gelijk behandeld moet worden, ongeacht afkomst, geslacht, seksuele gerichtheid, genderidentiteit, leeftijd, geloof of beperking. Discriminatie is dus niet alleen pijnlijk, maar ook verboden.

Minderheidsstress

LHBTI+ personen die vaak te maken krijgen met afwijzing, vooroordelen of kleine, kwetsende opmerkingen kunnen minderheidsstress ervaren. Dat is langdurige spanning doordat je steeds alert moet zijn op negatieve reacties.

Minderheidsstress kan zorgen voor slaapproblemen, angst, somberheid of een laag zelfbeeld. Belangrijk om te weten: dit ligt niet aan jou, maar aan de omstandigheden waarin je leeft. Steun zoeken en praten over wat je meemaakt kan helpen om die druk te verminderen.

Waar discriminatie kan voorkomen?

Discriminatie kan overal plaatsvinden op straat, op het werk, op school, online of binnen de zorg. Hieronder lees je wat je kunt doen in verschillende situaties.

Op straat of in het openbaar

Soms gebeurt discriminatie heel zichtbaar, in het openbaar vervoer, tijdens het uitgaan of gewoon op straat. Een nare opmerking of bedreiging kan veel indruk maken. Weet dat jij nooit verantwoordelijk bent voor het gedrag van een ander.

Wat je kunt doen:

  • Blijf zo rustig mogelijk en zoek een veilige plek (bijv. een winkel of station).
  • Vraag hulp van omstanders of bel 112 bij dreiging of geweld.
  • Noteer tijd, locatie en wat er is gebeurd.
  • Meld het altijd bij Discriminatie.nl of de politie – Roze in Blauw.

Zoek steun bij iemand die je vertrouwt of een organisatie als Slachtofferhulp Nederland.

Op de werkvloer

Iedere organisatie is wettelijk verplicht om discriminatie tegen te gaan en een veilige werkomgeving te bieden. Toch worden LHBTI+ personen soms geconfronteerd met kwetsende opmerkingen, ongelijke behandeling of achterstelling bij promoties.

Wat kun je doen:

  • Praat met een vertrouwenspersoon, collega of HR-afdeling.
  • Noteer wat er is gebeurd (datum, locatie, wat er gezegd of gedaan is).
  • Doe melding bij de organisatie of bij Discriminatie.nl.

Als er sprake is van structureel of strafbaar gedrag, kun je aangifte doen bij de politie (afdeling Roze in Blauw).

Op school of opleiding

Ook in het onderwijs is discriminatie verboden. Scholen hebben een meldplicht en moeten zorgen voor een sociaal veilige leeromgeving.

Wat kun je doen:

  • Praat met een mentor, vertrouwenspersoon of zorgcoördinator.
  • Maak gebruik van het meldpunt binnen je school of opleiding.
  • Als het probleem niet wordt opgepakt, kun je terecht bij Discriminatie.nl of de Inspectie van het Onderwijs.

Online

Discriminatie of haatspraak kan ook online plaatsvinden, via sociale media, apps of games. Maak schermafbeeldingen, blokkeer de afzender en meld het bij Meldknop.nl of Discriminatie.nl. Dreigingen of stalking kun je melden bij de politie (Roze in Blauw).

In de zorg

Sommige mensen ervaren dat zorgverleners aannames doen over hun identiteit, relaties of lichaam. Dat kan pijnlijk en vervreemdend zijn.

Wat kun je doen:

  • Vraag om een andere zorgverlener als je je niet veilig voelt.
  • Dien een klacht in bij de klachtenfunctionaris van de organisatie.
  • Kijk of de instelling werkt met het keurmerk Roze Loper, dat staat voor inclusieve, veilige zorg.
  • Bespreek je ervaring (eventueel anoniem) via Discriminatie.nl of een Regenboogloket.

(Seksueel) grensoverschrijdend gedrag

Soms neemt discriminatie de vorm aan van (seksueel) grensoverschrijdend gedrag of geweld. Dat kan een nare opmerking zijn, maar ook iets ernstigers.

Je kunt altijd hulp krijgen bij het Centrum Seksueel Geweld (0800-0188) daar staan medische, psychische en juridische hulpverleners voor je klaar, ook als het al langer geleden is gebeurd.

Praten helpt; je staat er niet alleen voor.

Onveilig thuis of in een relatie?

Soms komt uitsluiting of geweld niet van buitenaf, maar van mensen dichtbij, binnen de familie, partnerrelatie of zorgomgeving. In dat geval kun je (ook anoniem) contact opnemen met Veilig Thuis. Daar kun je terecht voor advies, een luisterend oor en ondersteuning bij het herstellen van veiligheid. Ze zijn dag en nacht bereikbaar via 0800-2000.

Wat kun je zelf doen als je wordt gediscrimineerd

Discriminatie kan veel impact hebben. Het is belangrijk om te weten dat je niet alleen staat.

Dit kan helpen:

  • Praat erover: met iemand die je vertrouwt of met een hulpverlener.
  • Schrijf op wat er is gebeurd: dit kan helpen bij een melding of aangifte.
  • Meld het: via Discriminatie.nl (ook anoniem mogelijk).
  • Overweeg aangifte: bij ernstige of herhaalde discriminatie kun je terecht bij de politie (vraag naar Roze in Blauw).
  • Zorg voor jezelf: zoek steun bij vrienden, lotgenoten of organisaties zoals het Regenboogloket of Slachtofferhulp Nederland of Slachtofferhulp Nederland.
  • Bij huiselijk of relationeel geweld kun je contact opnemen met Veilig Thuis (0800-2000).
  • Bij gedachten aan zelfdoding is 113.nl (0800-0113) dag en nacht bereikbaar.

Elke melding helpt: niet alleen jou, maar ook anderen. Zo wordt zichtbaar waar uitsluiting nog voorkomt en kan beleid verbeteren.

Intersectionaliteit: verschillende vormen van uitsluiting

Sommige mensen krijgen niet met één, maar met meerdere vormen van discriminatie te maken, bijvoorbeeld iemand die trans én van kleur is, of lesbisch én een beperking heeft.

Dat heet intersectionaliteit: identiteiten die elkaar beïnvloeden en waardoor discriminatie anders wordt ervaren. Het is belangrijk dat hulpverleners, scholen en werkgevers dit herkennen, zodat iedereen passende steun en erkenning krijgt.

Wat je kunt doen als omstander

Iedereen kan helpen om discriminatie tegen te gaan. Ook als het niet direct over jou gaat.

Wat helpt:

  • Benoem wat je ziet: zeg rustig dat een opmerking kwetsend is.
  • Steun degene die wordt buitengesloten of uitgescholden.
  • Help bij het doen van een melding of aangifte.
  • Spreek met je team, klas of vereniging over inclusieve omgang.
  • Kleine acties kunnen een groot verschil maken, zwijgen houdt discriminatie in stand, maar steun breekt het open.

Voor familie, vrienden en naasten

Discriminatie raakt niet alleen degene die het meemaakt, maar ook de mensen eromheen.

Wat kun jij doen:

  • Luister zonder oordeel en vraag wat iemand nodig heeft.
  • Neem gevoelens van angst of schaamte serieus.
  • Stimuleer steun zoeken: meldpunten, hulpverleners of lotgenotengroepen.
  • Let op signalen van terugtrekking of stress.

Een open houding en veilige thuisbasis maken een wereld van verschil.

Voor zorg- en hulpverleners

Zorgprofessionals hebben een sleutelrol in het creëren van een veilige omgeving.

Praktische handvatten:

  • Spreek cliënten aan met hun juiste naam en voornaamwoorden.
  • Vraag open: “Met wie deelt u uw leven?” in plaats van “Heeft u een man of vrouw?”.
  • Maak diversiteit zichtbaar in folders, taalgebruik en activiteiten.
  • Wees alert op micro-agressies en onbedoelde aannames.
  • Volg scholing over inclusieve communicatie en bejegening (bijv. via Movisie, Roze Loper, of Komt een mens bij de dokter).

Hier kun je terecht

Melden of hulp zoeken
Steun en herstel
Belangen en kennis
  • COC Nederland – voorlichting en belangenbehartiging.
  • TNN – steun voor trans, non-binaire personen
  • Movisie – trainingen en handreikingen over inclusieve communicatie.
  • KIS.nl - kennisplatform over inclusie en het voorkomen van discriminatie.

Slot

Discriminatie raakt mensen in hun kern, het gevoel dat je er niet helemaal mag zijn. Maar ieder mens heeft recht op veiligheid, respect en gelijke behandeling. Of je nu LHBTI+ bent, naaste, collega of professional: samen kunnen we zorgen voor een omgeving waarin diversiteit niet wordt verdragen, maar gewaardeerd.

Ontdek verhalen van lhbti+ personen