Onderwijs

Op school breng je een belangrijk deel van je leven door. Het is de plek waar je leert, vrienden maakt en ontdekt wie je bent. Daarom is het belangrijk dat je je veilig en welkom voelt – ook als je LHBTI+ bent.

Jij en school: ontdekken wie je bent

Op school leer je niet alleen rekenen en andere handige dingen. Je leert ook veel over jezelf. Als je je prettig voelt in de ‘gewone hokjes’ van jongen of meisje, dan lijkt het eenvoudig. Maar misschien merk je dat je anders bent. Dat je op iemand verliefd bent geworden waarvan je dat niet had verwacht. Of dat je je niet thuis voelt in het hokje dat anderen voor je bedacht hebben.

Om dat van jezelf te ontdekken kan spannend zijn en soms ook verwarrend. Het kan tijd kosten om uit te zoeken wat dat voor jou betekent. En het is oké als dat stap voor stap gaat.

Belangrijk om te weten: je staat er nooit alleen voor. Er zijn altijd anderen die hetzelfde meemaken of hebben meegemaakt. Op school hoor jij je veilig en welkom te voelen om te ontdekken wie je bent en hoe je wilt zijn.

Wat mag je daarom altijd verwachten van je school?
  • Je hebt recht om jezelf te zijn.
  • Je mag vragen dat anderen jouw (gekozen) naam en voornaamwoorden gebruiken.
  • Je hebt recht op een veilige schooltijd, zonder pesten of discriminatie.
  • Je mag verwachten dat docenten en klasgenoten je respectvol behandelen.
  • Scholen zijn wettelijk verplicht aandacht te besteden aan gender- en seksuele diversiteit.

Als je vragen hebt waar je nog niet met vrienden, ouders of docenten over wilt praten, omdat je zelf ook nog niet helemaal zeker weet hoe het zit, dan is het fijn om te weten dat er genoeg informatie te vinden is. Er zijn heel veel websites speciaal voor jongeren zoals jij. Daar vind je eerlijke informatie, herkenbare ervaringen en handige tips. We zetten de belangrijkste hier alvast voor je op een rij.

7 personen met regenboogvlaggen en waaiers

Voor LHBTI+ jongeren (12–18 jaar)

Jong&Out

Community en ontmoetingsplek voor jongeren tot 18 jaar. Je kunt chatten, meedoen aan (online en offline) activiteiten en anderen ontmoeten die hetzelfde meemaken. www.jongenout.nl

Iedereen is Anders

Veelgestelde vragen over coming-out, verliefdheid, gender en seksualiteit. Verhalen van jongeren, tips hoe je met school, ouders of vrienden kunt praten. www.iedereenisanders.nl

Gendi (onderdeel van Stichting School & Veiligheid)

Wegwijzer speciaal voor leerlingen met LHBTI+ vragen. Uitleg over rechten op school, waar je terechtkunt met problemen, en welke organisaties je kunnen helpen. www.gendi.nl

Sense.info (GGD)

Eerlijk en duidelijk over liefde, seks, relaties en identiteit. Je kunt anoniem chatten of een afspraak maken met een verpleegkundige van de GGD. www.sense.info

Praten met iemand op school

Als je voelt dat het tijd is om met iemand te praten over wat je voelt of meemaakt kan dat ook op school. Een paar tips kunnen helpen:

  • Begin bij iemand die je vertrouwt: een vriend(in), een mentor of een docent.
  • Je hoeft niet meteen alles te vertellen. Een klein stukje delen of iets opschrijven kan al helpen.
  • Zeg gerust wat je wél en niet wilt delen. Jij bepaalt het tempo.
  • Check of er een GSA (Gender & Sexuality Alliance) op school is. Dat is een groep leerlingen die zich inzet voor LHBTI+ en waar je vaak een luisterend oor vindt.

Praten kan opluchten en je laten voelen dat je er niet alleen voor staat.

Onderwijs: een veilige plek voor iedereen

Waarom een inclusieve school belangrijk is

School is dus een plek waar jongeren niet alleen leren, maar ook ontdekken wie ze zijn en waar ze bij horen. Het onderwijs heeft daarmee een opvoedende functie: het vormt jongeren in hoe ze omgaan met zichzelf en anderen. Voor LHBTIQ+ leerlingen (lesbisch, homo, bi+, trans, intersekse, queer en meer) is het extra belangrijk dat een school veilig, ondersteunend en inclusief is.

Een veilig schoolklimaat betekent dat:

  • Iedereen dezelfde kansen krijgt om zich te ontwikkelen.
  • Pesten en discriminatie actief worden tegengegaan.
  • Leerlingen zich gezien voelen, bijvoorbeeld door gebruik van hun naam en voornaamwoorden.
  • Er ruimte is voor gesprekken over gender, seksualiteit en identiteit.
  • Er een open schoolcultuur is met rolmodellen en goede communicatie, zodat diversiteit zichtbaar en bespreekbaar blijft.

Scholen moeten zorgen voor een veilige plek voor alle leerlingen. Dat staat in de Wet veiligheid op school. Ook moeten scholen aandacht besteden aan genderdiversiteit en seksuele diversiteit. Dit geldt voor zowel het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs.

Wat scholen kunnen doen

Voorlichting en workshops

Voorlichting helpt om vooroordelen en misverstanden weg te nemen en onderwerpen als diversiteit, pesten en groepsdruk bespreekbaar te maken. Scholing voor schoolmedewerkers is minstens zo belangrijk.

  • Voor leerlingen: ervaringsdeskundigen vertellen hun verhaal en gaan in gesprek.
  • Voor schoolmedewerkers: trainingen in gendersensitief handelen: taalgebruik, omgaan met vragen rond wc’s en kleedkamers, en steun bieden bij een coming-out.
  • Voor schoolleiding en bestuur: zij zetten de route uit voor een veilige school. Zij kunnen adviesrapporten en materialen gebruiken van organisaties zoals COC, TNN, Transvisie en Gendi, en zo beleid structureel verankeren.

COC Noord-Holland Noord, Transvisie, Gendi, GenderDoeboek en School & Veiligheid bieden materialen, trainingen en ondersteuning. Mis je de linkjes? Je vind ze allemaal onder aan de pagina.

Gender- en seksesensitief handelen

Docenten en schoolteams spelen een grote rol in hoe veilig leerlingen zich voelen. Belangrijke aandachtspunten:

  • Gebruik de naam en voornaamwoorden die een leerling zelf aangeeft.
  • Pas genderinclusief taalgebruik toe, bijvoorbeeld: “beste leerlingen” in plaats van “jongens en meisjes”.
  • Zorg dat diversiteit terugkomt in lesmateriaal, voorbeelden en gesprekken.
  • Bied ruimte in beleid: bespreek samen welke wc of kleedkamer passend voelt, of zorg voor een alternatief.
  • Ondersteun leerlingen bij hun coming-out door te luisteren, tijd te geven en samen te kijken wat nodig is.

Een handige bron is het GenderDoeboek voor Scholen, met tips en handvatten om genderdiversiteit te verwelkomen op basis- en middelbare scholen.

Pesten en discriminatie tegengaan

Schelden, buitensluiten of “grapjes” over LHBTIQ+ zijn nooit onschuldig. Scholen hebben de taak om hier direct op te reageren en actief te werken aan een veilig klimaat.

Een belangrijk onderdeel is een duidelijk pestbeleid. Hierin staat hoe de school pesten signaleert en aanpakt, en hoe leerlingen en ouders hierbij worden betrokken. Het beleid moet niet alleen op papier staan, maar zichtbaar worden uitgedragen en consequent worden toegepast.

Leerlingen, ouders en medewerkers kunnen discriminatie altijd melden:

  • Bij de school zelf.
  • Bij Discriminatie.nl Noord-Holland Noord (onafhankelijk meldpunt).
  • Bij strafbare feiten ook bij de politie, via de speciale eenheid Roze in Blauw.

De rol van GSA’s en zichtbaarheid

Een Gender & Sexuality Alliance (GSA) is een groep leerlingen en docenten die zich inzet voor een veilige en inclusieve school. Samen organiseren zij acties zoals Paarse Vrijdag, Coming Out Day of informatieve activiteiten. Zo maken ze diversiteit zichtbaar en bespreekbaar.

Leerlingen die zich aansluiten bij een GSA vinden steun bij elkaar en merken dat ze niet alleen staan. Ook ally’s zijn welkom. Voor scholen is het een krachtige manier om te laten zien dat iedereen erbij hoort.

Wil je een GSA opzetten? Het GSA Netwerk geeft je een 5-stappenplan.

Coming-out op school

Voor veel jongeren speelt de coming-out zich (deels) af op school. Dat is spannend en vraagt zorgvuldige begeleiding.

  • Docenten: luister zonder oordeel, vraag wat de leerling zelf wil en respecteer tempo en grenzen.
  • Leerlingen: zoek steun bij een vertrouwenspersoon, mentor of GSA – je hoeft het niet alleen te doen.
  • Ouders: ga in gesprek met school en vraag hoe jouw kind ondersteund kan worden.

Het COC of Transvisie kunnen ondersteunen bij een coming-out in de klas door mee te denken of door op school langs te komen.

Wat ouders kunnen doen?

Als ouder wil je dat je kind naar een school gaat waar het veilig en gezien wordt. Enkele vragen die je kunt stellen bij een kennismaking of open dag:

  • Heeft de school een GSA of doet ze mee aan Paarse Vrijdag?
  • Is er beleid rond pesten en discriminatie, met aandacht voor LHBTIQ+?
  • Worden docenten én schoolleiding geschoold in gender- en seksesensitief handelen?

Zo weet je beter of een school echt inclusief werkt.

Samen maken we onderwijs veilig

Een inclusieve school ontstaat niet vanzelf. Het vraagt inzet van docenten, leerlingen, ouders én schoolleiding. Door samen te zorgen voor een veilige en zichtbare plek, krijgt elke leerling de kans om zichzelf te zijn en zich te ontwikkelen.

Hier kun je terecht:
voor scholen, leerlingen en ouders
Handige informatie voor iedereen in het onderwijs (pdf’s)

Ontdek verhalen van lhbti+ personen

Bodie: “Blij worden is iets waar je jezelf tijd voor moet geven.”

Lees het verhaal van Bodie