Sport en lhbti+

Sport kan plezier geven, energie en helpt je gezond en zeker te voelen. Maar voor sommige LHBTI+ personen is sporten niet altijd veilig of ontspannen. Op het veld, in de sportschool of in de kleedkamer komen nog vooroordelen, pesterijen of uitsluiting voor. Soms is er zelfs geen fijne plek om je om te kleden als je genderdivers bent.

Veel LHBTI+ sporters zeggen dat zij pas echt van sport konden genieten toen zij zich welkom voelden in een team waar zij gewoon zichzelf mochten zijn.

Onderzoek laat zien dat:

  • 1 op de 5 LHBTI+ sporters stopt met sporten door een gevoel van uitsluiting
  • Bij transpersonen is dat zelfs meer dan de helft
  • 12% van homoseksuele en biseksuele mannen geeft aan bepaalde sporten of clubs te mijden vanwege angst voor afwijzing.
  • 23% van de LHBTI+ sporters ervaart seksueel grensoverschrijdend gedrag, ruim twee keer zoveel als niet-LHBTI+ sporters.

Daarom is het belangrijk dat sportverenigingen, clubs en gemeenten actief zorgen voor een veilige en inclusieve sportomgeving.

Wat betekent inclusief sporten?

Een inclusieve sportvereniging zorgt dat iedereen veilig kan meedoen ongeacht gender, identiteit of geaardheid. Dat gaat verder dan zeggen dat “iedereen welkom is”.

Het betekent ook:

  • Zichtbare steun (regenboogvlag, beleid, aanspreekpunten)
  • Veilige kleedkamers en douches
  • Ruimte voor gesprekken over gedrag, taal en cultuur
  • Duidelijke regels tegen pesten en discriminatie

Een inclusieve club geeft sporters de vrijheid om te bewegen, presteren én zichzelf te zijn.

Landelijk zijn er duidelijke stappen gezet:

  • NOC*NSF werkt samen met sportbonden aan een sociaal veilige sport in 2032 en heeft een handreiking voor gender- en seksediverse sporters.
  • Het Centrum Veilige Sport Nederland ondersteunt verenigingen met beleid en meldpunten rond grensoverschrijdend gedrag.
  • Binnen het Sportakkoord is “inclusief sporten” een apart thema.
  • Bonden die zich extra zichtbaar inzetten zijn o.a. de KNVB (Ons Voetbal Is Van Iedereen, Alliantie Gelijkspelen 4.0) en de KNHB (richtlijnen voor gender- en seksediverse sporters).

In Alkmaar wordt lokaal gewerkt aan inclusieve sport via het Sportakkoord Alkmaar. Verenigingen kunnen daar o.a. een regenboogbord aanvragen en de Verklaring Gelijke Behandeling in de Sport ondertekenen.

Thema’s die kunnen spelen

  • Macho-cultuur en pesten: homofobe of seksistische grappen lijken soms onschuldig, maar kunnen veel schade doen en zorgen dat mensen afhaken.
  • Kleedkamers: trans en non-binaire sporters ervaren hier vaak spanning of onzekerheid over waar ze zich kunnen omkleden.
  • Sportkleding: niet iedereen voelt zich prettig in standaard sporttenues of zwemkleding; sommigen dragen bijvoorbeeld een binder of kiezen kleding die beter past bij hun genderidentiteit.
  • Lichaamsbeleving: sporten kan confronterend zijn voor mensen met genderdysforie of negatieve ervaringen met hun lichaam.

Niemand hoeft te kiezen tussen zichzelf zijn en meedoen aan sport.

Hulp & steun:

Wat kun je doen als sporter?

  • Kies een sportplek waar jij je goed voelt. Pride and Sports heeft een overzicht van LHBTI+-inclusieve sportclubs in Nederland: prideandsports.nl/sportclubs.
  • Gebruik een binder of aangepaste kleding veilig. Draag geen binder tijdens zware inspanning of langdurige trainingen; dat kan je ademhaling beperken.
  • Praat met je trainer of vertrouwenspersoon over wat jij nodig hebt om prettig te sporten.
  • Zoek gelijkgestemden. Er zijn speciale groepen en initiatieven, zoals:
  • We Are Queer Gym (Amsterdam) – veilige sportplek voor queer en trans personen.
  • SwimPride Purmerend en Transzwemmen Amsterdam (via Transhuis) – zwemmen in een veilige, genderinclusieve omgeving.

Steeds meer sportbonden ontwikkelen richtlijnen zodat trans en non-binaire sporters kunnen deelnemen, ongeacht geslachtsregistratie.

Voor trainers en coaches

Als trainer of coach heb je een sleutelrol in het creëren van een veilig sportklimaat.

  • Geef het goede voorbeeld in taal en gedrag.
  • Gebruik iemands gekozen naam en voornaamwoorden.
  • Denk mee waar iemand zich prettig kan omkleden
  • Spreek pesten of “grapjes” direct aan.
  • Zorg dat iedereen weet waar ze terechtkunnen met zorgen of meldingen.

Volg scholing of gebruik handreikingen van:

  • Centrum Veilige Sport Nederland – centrumveiligesport.nl
  • NOC*NSF – Handreiking gender- en seksediverse sporters (2023)
  • John Blankenstein Foundation – trainingen en advies voor clubs.

Voor teamgenoten en ouders

Een veilige sport begint bij hoe we met elkaar omgaan. Spreek je uit als iemand wordt uitgelachen, buitengesloten of verkeerd aangesproken. Vraag hoe iemand genoemd wil worden en wat prettig voelt. Moedig sporters aan om zichzelf te zijn, ongeacht gender of seksuele oriëntatie. En doe mee aan regenboogacties of andere zichtbare initiatieven binnen de club.

Voor bestuurders en verenigingen

Een inclusieve clubcultuur bouw je stap voor stap. Leg in het beleid vast dat pesten en discriminatie niet worden toegestaan. Zorg voor toegankelijke, genderneutrale kleedruimtes. Gebruik materialen van Centrum Veilige Sport Nederland of de Alliantie Gelijkspelen. Onderteken de Verklaring Gelijke Behandeling in de Sport of vraag een Regenboogbord aan via het Sportakkoord Alkmaar. Werk daarbij samen met de gemeente of de John Blankenstein Foundation aan scholing en zichtbaarheid.

Discriminatie en meldingen

Helaas komt uitsluiting of discriminatie in de sport nog steeds voor. Weet dat dit nooit jouw schuld is en dat je er niet alleen voor staat.

Wat je kunt doen:

  • Praat erover met een vertrouwenscontactpersoon (VCP) of trainer.
  • Schrijf op wat er is gebeurd (tijd, plaats, wie erbij waren).
  • Meld het bij je sportclub, sportbond of bij Centrum Veilige Sport Nederland.
  • Ervaar je discriminatie of geweld? Neem contact op met Discriminatie.nl of met de politie (Roze in Blauw) – 088-1691234.
  • Bij (seksueel) grensoverschrijdend gedrag kun je 24/7 terecht bij het Centrum Seksueel Geweld (0800-0188).

Elke melding helpt, niet alleen jou, maar ook anderen. Zo wordt zichtbaar waar uitsluiting nog voorkomt en kan beleid verbeteren.

Hier kun je terecht

Lokale initiatieven in Alkmaar – via Alkmaar Sport en Sport-Z (bv. regenboogbord, scholing, ondersteuning).

Slot

Sport is van iedereen. Of je nu amateur bent, topsporter, trainer of vrijwilliger, iedereen verdient een plek waar je kunt bewegen, presteren en lachen zonder angst of oordeel. Door samen te werken aan inclusieve sport maken we van het veld, de baan en de kleedkamer plekken waar iedere identiteit telt.

Ontdek verhalen van lhbti+ personen